خانه / معرفی / خانه لاری ها یزد | یادگاری از دوران قاجار – یزد | تور گردشگری دامون

خانه لاری ها یزد | یادگاری از دوران قاجار – یزد | تور گردشگری دامون

خانه لاری ها یزد
خانه لاری ها یزد

 خانه لاری ها در یک نگاه

شهر یزد را به واسطه ی عمارت های تاریخی و باد گیرهایش می شناسند که در گوشه گوشه ی این شهر قد بر افراشته اند. وارد کوچه پس کوچه های محله ی فهادان که می شوی درب خانه های تاریخی وسوسه ای عجیب به جانت می اندازند و تو را به دنیای درون خود می کشانند. خانه لاریها یکی از همین خانه هاست که جلوه های دیدنی زیادی را به نمایش گذاشته است.

ویژگی های #معماری یزدی در همه جای خانه به چشم می خورند . خانه ای را در یزد نمی توان یافت که حفظ حریم خانواده اصل مهم و ضروری در ساخت آن نباشد. نظر انداختن به داخل خانه بدون اجازه ی صاحب آن کاملا غیر ممکن است.  در حالی که در تمام خانه های قدیمی یزد در کنار همبستگی و در هم تنیدگی در فضاهای بین دو ملک متفاوت ، نوع ساخت خانه ها به گونه ای است که خدشه ای به حرمت و حریم اهالی خانه وارد نمی کند و آسودگی و آرامش را برای اعضای خانواده به ارمغان می آورد. مهمانخانه ، هشتی، کریاس، دالان و دیوارهای بلند و نحوه ی قرار گیری فضاها در کنار یکدیگر این امر را به اثبات می رساند.

ساخت بادگیر و وجود بیشترین سایه و فضای خنک در تابستان ها یکی از ویژگی های مهم معماری شهر های کویری و به ویژه یزد است که در خانه ی لاری ها نیز مشاهده می شود. به کارگیری مصالح و سبک معماری مناسب با اقلیم خاص شهر یزد مانند استفاده از خشت وگل و اجر و کاه و گچ و ساروج در سازه بنا و دم‌گیری گچی ، نماسازی و به کارگیری تزیینات ویژه کاملا در ساختمان خانه مشهود است. در خانه های اعیانی وجود فضایی هنری با تزیینات آیینه کاری و گچ بری امری عادی به شمار می آید خانه ی لاریها نیز با وجود اتاق آیینه با آیینه کاری هایی با قدمت حدود پنجاه يا شصت سال، اعیانی بودن خود را به نمایش می گذارد.تاب بندی و سیم گاکاری ( کاربندی بالای درگاه ها ) ، ایجاد ستونها و سرستون های رفیع در تالار و از همه بارزتر گره چینیِ درب های اتاق ها با شیشه های رنگی تزیینات چشم نوازی است که این بنا را چشم نواز کرده است.

این خانه مساحتی برابر ۱۷۰۰ متر و زیربنایی معادل ۱۲۰۰ متر را به خود اختصاص داده است. از همان بدو ورود به خانه محو تماشای درها، پنجره‌ها، ارسی‌ها و اتاق های آیینه کاری و نقاشی شده ی آن می شویم که یکی از نمونه‌های زیبا و عالی خانه‌های اعیانی قرن سیزدهم  را به تصویر می کشند.

ویژگی های منحصر به فرد خانه ی لاریها باعث شد تا در تاریخ ۲۴ بهمن ماه سال ۱۳۷۵ با شماره ی ثبتی ۱۸۳۷ در #فهرست آثار ملی کشور به ثبت برسد .

خانه لاری ها یزد

تاریخچه خانه لاری ها

ساخت این بنای با ارزش به زمان قاجار و سال ۱۲۸۶ هجری قمری باز می گردد و قدمتی ۱۵۰ ساله دارد. مالک آن یکی از تجار برجسته‌ی لاری در شهر یزد به نام حاج محمد ابراهیم لاری و بنیان گذارش حاج غلامحسین ملازینل بوده است. لاریها ۲۷۰ سال، پیش از این به منظور تجارت از فارس به شهر یزد آمدند و در جای جای شهر ساکن شدند.

در و دیوار های خانه مامن امنی برای نسل های مختلف خاندان لاریها بوده و قد کشیدن فرزندان خاندان را به تماشا نشسته اند . برای مدتی در گذشته این خانه خانقاه نعمت اللهی ( محل زندگی دراویش مسلک نعمت اللهی ) بوده است. تا اواخر دوران حکومت رضا شاه به عنوان یکی از خانه‌های اعیان و اشراف دوران خود مورد توجه خاص و عام بود اما به علت موروثی شدن به متروکه ای تبدیل گردید و خسارات و آسیب های جدی به آن وارد آمد.

در سال ۱۳۶۳ این بنای تاریخی توسط میراث فرهنگی یزد از صاحبش که در آن زمان آقای علی یزدی‌نژاد بود خریداری و مرمت شد و به عنوان محل اداره میراث مورد استفاده قرار گرفت.

امروز این بنا به عنوان یکی از نمونه های معماری اصیل ایرانی علاقه مندان بسیاری را به درون خود می کشاند و موزه ی اسناد و مدارک را در خود جای داده است. سازمان اسناد و کتابخانه ملی مالک فعلی اثر می باشد.

این خانه محل تصویربرداری یکی از سریال های پرطرفدار به نام حانیه نیز بوده است .

خانه لاری ها یزد

به خانه لاری ها وارد می شویم

به هنگام ورود به این خانه با کوبه های متفاوتی که بر روی در قرار دارد بر می خوریم که برای زنان و مردان به صورت مجزا طراحی شده و صدای خاص خود را ایجاد می کند. پلان این خانه ویژگی های منحصر به فرد این بنا را به تصویر می کشد. این بنای تاریخی مجموعه ای از ۳ حیاط و ۶ باب خانه به همراه ایوان‌ها، تالارها، اتاق‌ها و یک سر در و هشتی را در خود جای داده است. حیاط بزرگتر، حیاط اصلی و دارای اهمیت بسیاری است و حیاط دوم و سوم در درجات بعدی وسعت و اهمیت قرار می گیرند. در محل ارتباط دو حیاط اول فضایی به نام هشتی برای انتظار  و کسب اجازه مهمان برای ورود قرار گرفته و از دسترسی برابر به هر دو حیاط برخوردار است .

برخی از فضاها همچون اصطبل، مطبخ و انبار با دری جداگانه مستقیما به بیرون عمارت مرتبط می شوند.

سرداب‌های خانه که دسترسی به آب قنات را برای اهالی خانه ممکن می کنند  توسط پله هایی به سطح حیاط‌ ها و راهروهای درون آنها متصل شده اند. این فضاها در زیر زمین و به صورت پراکنده و جدا از هم به چشم می خورند و به عنوان طبقه ای مشخص از ساختمان بنا در نظر گرفته نمی شوند بلکه قسمتی از طبقات هستند که در زیر زمین شکل گرفته اند.

فضاهای زیر زمینی در سراسر ساختمان وجود دارند و استفاده ی مفید از فضا را ممکن می کنند. آشپرخانه که در سقف آن روزنه ی دایره ای شکل به قطر حدود نیم متر تعبیه شده است و انبار عمارت در کنج غربی آن قرار گرفته اند.

ساختمان خانه ی لاري ها  مانند هر خانه ی اعیانی دیگر دارای دو قسمت اندروني و بيروني ،حياط در مرکز و قسمت هاي اعيان نشين به صورت چهار فصل در دور تا دور حياط است. قسمت شمالي در فصل زمستان و قست جنوبی که شامل تالار و بادگیر است در فصل تابستان فضاهای مناسبی را برای اهالی خانه به وجود آورده اند . قسمت شرقي نیز با در برگرفتن اتاق آيينه ، مطبخ ، سرداب و ساير فضاها، مناسبِ فصل پاییز بوده است. ضلع غربی نیز فضای بهارخواب را در بر می گیرد.

خانه ی لاریها از دو در به بیرون راه دارد . درِ ضلع غربی که از طریق دهلیز و هشتی به تالار و حیاط اندرونی منتهی می شود و درِ ضلع شمالی که به عنوان در فرعی عمارت به حیاط بیرونی و سپس به اتاق های ضلع غربی منتهی می رسد.

در سراسر خانه اسناد تاریخی به نمایش درآمده و در معرض بازدید قرار دارند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *